Şehirler büyürken sadece haritalar değil, hayatlar da şekillenir.
Bir çizgi bazen bir yolu, bazen bir parkı; bazen de bir ailenin yıllardır kurduğu düzeni temsil eder. Bu yüzden imar planları yalnızca teknik belgeler değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluk metinleridir.
Son günlerde Kahramanmaraş Dulkadiroğlu ilçesindeki Doğu gelişimi ile ilgili başlatılan yeni imar uygulaması, işte tam da bu noktada kamuoyunda ciddi soru işaretleri oluşturmuş durumda.
Fiili Yerleşim Var, Masa Başı Plan Var
Dereli, Sarıkaya, Göllü, Ulutaş, Sarıkızlı, Ayaklıcaoluk ve Gaffarlı bölgeleri; kâğıt üzerinde boş alanlar gibi görünse de, gerçekte binlerce insanın yaşadığı, ev kurduğu, çocuk büyüttüğü yerlerdir.
Ancak görünen o ki, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi’nin dışarıdan birlerine hazırlatmış olduğu 1/5000 lik imar planı çalışması sonrasında şimdi 1/1000 lik hazırlanan imar çalışmaları sahadaki bu yaşamı yeterince dikkate almıyor. Planların, bölgenin sosyal yapısını ve mülkiyet gerçekliğini birebir bilen yerel bir anlayış yerine, masa başında şekillenen bir teknik bakışla hazırlandığı yönünde güçlü bir algı oluşmuş durumda.
Kanunun Ruhu ve Uygulamanın Gerçeği
İmar Kanunu belediyelere, kamu alanları için Düzenleme Ortaklık Payı (DOP) alma yetkisi tanır. Ancak bu yetki bir zorunluluk değil, bir üst sınırdır.
Yani her parselden otomatik olarak en yüksek oranın kesilmesi, kanunun amacına değil; kolaycılığa hizmet eder.
Bugün tartışma yaratan konu da tam olarak budur:
Yerleşimin fiilen var olduğu alanlarda, istisnasız şekilde en yüksek kesinti oranının uygulanması yanlış olur.
Küçük Parselde Büyük Kayıp
Bu bölgelerde yaşayan vatandaşların çoğu, geniş arsalar üzerinde değil; küçük, mütevazı parsellerde hayatlarını sürdürmektedir.
250 -500 metrekarelik bir alanın neredeyse yarısının kesilmesi;
• Evin nefes alacak alanının daralması
• Bahçenin, müştemilatın yok olması
• Yeni imar haklarından fiilen yararlanamama
• Ekonomik olarak daha da zorlanma anlamına gelmektedir.
Bu tablo, aynı planın hem büyük yatırımcıya hem de küçük köylüye eşit uygulanmasının, her zaman adil sonuçlar doğurmadığını açıkça göstermektedir.
Neden Rant Tartışması Yapılıyor?
Vatandaşın rahatsızlığı yalnızca kesinti oranı değildir.
Asıl sorun, uygulamanın şeffaf ve ikna edici biçimde anlatılamamış olmasıdır.
Yerleşim alanlarında yüksek kesinti, bazı parsellerde avantajlı düzenlemeler ve kamuya geçen alanların geleceğiyle ilgili belirsizlikler; doğal olarak “Bu plan kimin için?” sorusunu gündeme getirmektedir.
Bu sorulara net ve sahici cevaplar verilmediği sürece, kamu vicdanı rahatlamayacaktır.
Başka Şehirler Nasıl Başardı?
Türkiye’de bunun örnekleri vardır.
Kayseri gibi şehirler, benzer bölgelerde imar uygulaması yaparken;
• Yerleşim olan alanlarda asgari kesinti uygulamış
• Önceliği yalnızca yol ve altyapı ihtiyacına vermiş
• Süreci halkla konuşarak yürütmüştür
Sonuçta ne sosyal gerilim yaşanmış ne de uzun süren hukuki süreçler doğmuştur.
Kahramanmaraş İçin Mümkün Olan Yol
Kahramanmaraş, büyürken köylüsünü yoran değil; yanında yürüyen bir şehir olabilir.
Bunun için;
• Yerleşim olan alanlar için ayrı bir planlama anlayışı
• Küçük parsellerde azami değil, asgari kesinti
• Masa başından çok saha gerçeklerine dayalı çalışma
• Halkla açık ve samimi istişare yeterlidir.
Çünkü şehirler sadece betonla değil, güvenle büyür.
Ve güven, adaletli bir planlamayla başlar.
Büyükşehir olmadan Köy olan sonra mahalle olan yerlerde vatandaşların yollardır emek verdiği yetiştirdiği bağ- bahçe- Zeytinlik olan yerler de bu uygulamanın dışarısında bırakılmalı.
İnsanlar şehir gürültüsünden uzak bağına bahçesine giderek nefes almaktadır. Buralar insanların nefes alacağı yerler olarak bırakılmalı. Heryeri betonlaştırmamak lazım.
Köylünün Toprağıyla Bağını Koparmayın
Köylü bağına, bahçesine, zeytinliğine gidip gelmeli.
Üzümünü, bademini, zeytinini yetiştirmeli.
Toprakla bağını koparmamalı.
Bu alanlar;
- Konut alanından çıkarılmalı
- Mücavir alan dışına alınmalı
- Mevcut haliyle korunmalıdır
News
